tổng mặt bằng Tử Cấm Thành – đại nội Huế và các tuyến hành lang

Khu vực Tử Cấm Thành được cấu trúc bởi một quẩn thể các cung điện bố cục chặt chẽ theo trục chính Bắc – Nam và phân bố đéu ở bốn góc theo nguyên tắc đăng đối “tả Văn hữu Võ” “tả Thanh Long hữu Bạch Hổ” “tam Sơn ngũ Nhạc” và “Nam tả Nữ hữu”. như : Tả vu và Hữu vu; Điện Văn Minh và Điện Trinh Minh Viện Dưỡng Tâm và Viện Thuận Huy. duan378minhkhai.com. Các cung điện lầu các này đều liên hệ mật thiết với nhau thông qua một hệ thống hành lang (là những lối đi có mái che) và chính hệ thống hành lang này biểu hiện rõ nét nhất quy hoạch và vị trí các công trình trong quần thể. Các công trình khác ít có sự liên hệ thường xuyên với trung tâm thì được bố trí vòng ngoài hoặc quy hoạch thành một khu vực riêng nằm ở góc thành như: khu “Tam cung lục viện” Ngự viên Thiệu Phương viên.. Toàn bộ quần thể kiến trúc đồ sộ này dược kết nối với nhau bằng một hệ thống hành lang có tổng chiều dài tới trên 1000m bao gồm 3 dạng: Trường lang Dực lang và Hồi lang chung cư 378 Minh Khai.
– Trường lang: Là loại hành lang dài nối thông giữa các khu vực với nhau. Tại Tử Cấm Thành có 2 trường lang tiêu biểu là: Trường lang nối từ Điện Càn Thành sang Cung Diên Thọ và sang Duyệt Thị Đường.
– Dực lang: Là các đoạn hành lang nằm bên cánh các cõng trình (chữ Dực có nghĩa là cánh bản dịch thư tịch cổ thường dùng chữ hành lang cánh gà) loại hành lang này dể nối hai cõng trình không nằm cùng trên một trục tuyến. Tại Tử cấm Thành cố các Dực lang tiêu biểu là: Dực lang nối Điện Văn Minh với Đông Các Dực lang nối Thái Bình Lâu với Trường lang đi sang Duyệt Thị Đường..
Hổi lang: Được kết hợp bởi các cặp Dực lang đối xứng nhau và gắn kết các công trình kiến trúc thành một hình chữ Khẩu hình thức Hồi lang khá phổ biến trong Tử cấm Thành: Hồi lang nối Điện Cắn Chánh – Tả Vu – Đại Cung Môn – Hữu Vu; Hồi lang nối Điện cần Chánh – Điện Trinh Minh – Điện Càn Thành – Điện Quang Minh..
Nói chung tại Tử cấm Thành các hình thức hành lang được vận dụng hết sức linh hoạt để nối các công trình và cụm công trình tạo nên các liên kết hữu cơ với nhau thành một thể thống nhất. Hành là một loại hình kiến trúc đơn giản theo phong cách kiến trúc truỵén thống Huế thế kỷ XVII – XIX. Loại hình kiến trúc lang được áp dụng rất phổ biến trong hệ thống kiến trúc Cung Đình đặc biệt là tại Hoàng cung các Vườn ngự các biệt Cung. tạo nên nét đặc trưng riêng của kiến trúc Cung đình triều Nguyễn. Kiến trúc lang dưới thời Nguyễn đã có các hình thức kết cấu khá phong phú dù vẫn giữ nguyên chức năng nguyên thuỷ là nối kết giữa các công trình kiến trúc chính. Chính lang đã tạo nên kiến trúc Vạn Tự Hồi Lang nổi tiếng ở Vườn Thiệu Phương phía Đông Tử cấm Thành tạo nên kiến trúc Vương Tự Điện độc đáo ở Cung Trường Ninh (Cung Trường Sanh) phía Tây Bắc Hoàng Thành tạo nên Tứ Phương Ninh Mật Hồi Lang rất đặc biệt ở Vườn Cơ Hạ phía đông Hoàng Thành.. Có thể nói dưới thời Nguyễn nhờ những sáng tạo độc đáo và ứng dụng linh hoạt mà hình thức kiến trúc lang đã trở thành một bộ phận hết sức quan trọng không thể thiếu của hệ thống kiến trúc Cung đình Huế. Tại Tử cấm Thành trung tâm của toàn bộ Hoàng Cung nhà Nguyễn các công trình kiến trúc tập trung quy mô lớn mật độ dày đặc hệ thống lang cũng được thi triển khá đa dạng với hình thức phong phú.